Hyperbar oksygenbehandling, planlagt

Nasjonal behandlingsteneste for elektiv hyperbar oksygenbehandling
Behandling i trykkammer,

Ved hyperbar oksygenbehandling blir pasientar med ulike sjukdomstilstandar behandla med 100 prosent oksygen under auka omgjevnadstrykk i eit trykkammer.

Innleiing

Kombinasjonen av høg konsentrasjon av oksygen og høgt omgjevnadstrykk gjer at store mengder oksygen blir tatt opp i blodbana og transportert til heile kroppen. Effekt av behandlinga kjem frå kroppens indre gjennom blodet, og ikkje utanfrå i gjennom huda.

Haukeland universitetssjukehus har landsfunksjon for planlagt (elektiv) hyperbar oksygenbehandling (HBO), og tar i mot pasientar frå heile landet.

Korleis verkar behandlinga?

Den auka oksygenmengda som blir tilførd til vevet i kroppen stimulerer til danning av nye blodkar i oksygenfattig vev, og hjelper dei kvite blodlekamane med å drepe bakteriar.

Følgjande tilstander kan ha effekt av denne behandlinga:

  • Stråleskadd bein / tarm / blære
  • Knokkelinfeksjonar
  • Nokre typar sår

Sidan nydanning av blodkar tar tid, vil ein ikkje kunne forvente full effekt av behandlinga før 6-8 veker etter at behandlinga er avslutta.

Polikliniske pasientar

Alle som skal til planlagt hyperbar oksygenbehandling er polikliniske pasientar. Det vil seie at du ikkje blir innlagt på sjukehuset i behandlingsperioden. Dei som bur i nærområdet bur heime. Tilreisande bur på Haukeland hotell (pasienthotellet) som ligg på sjukehusområdet.

Vi anbefaler ikkje at du som bur langt unna sjukehuset tar med deg eigen bil til Haukeland hotell. Behandlinga kan medføre at du får (forbigåande) synsendringar som gjer at du ikkje kan køyre bilen heim etter avslutta behandling.
Som poliklinisk pasient må du ta med deg reseptar, medisinar, bandasjemateriell, ernæringsløysingar og alle hjelpemiddel som du brukar.

Overnatting på reise til og frå sjukehuset

Dersom du må ha overnatting på reise til og / eller frå sjukehuset på grunn av lang reiseveg eller manglande kollektivtilbod, skal du bestille og betale dette sjølv. Du får refusjon av utgifter innanfor gjeldande satsar når du sender reiseregning til Pasientreiser.

Helsedirektoratet har lagt til grunn at ein pasient må kunne starte på reise til behandling frå kl. 05.00 under føresetnad at det finst tilgjengeleg kollektivtransport, og det ikkje er medisinske grunnar for at ein må reise dagen før.

Kostnadar / eigendel

Du må betale eigendel for kvar behandling fram til grensa for frikort er nådd. Behandlingsutgiftar utanom eigendel, blir dekka av Rikstrygdeverket / Helse- og omsorgsdepartementet.

Du blir ikkje belasta for opphald ved Haukeland hotell.

Transport med båt, tog og buss må du sjølv bestille og betale, og deretter sende reiserekning til Pasientreiser i ettertid. Gjeld det flyreise, kan du kontakte Pasientreiser på telefon 05515.

Ved poliklinisk legekonsultasjon må du betale eigendel.

 

 

Tilvising og vurdering


Indikasjonar

Kven kan bli tilvist til planlagt hyperbar oksygenbehandling?

  • Stråleskadar (etter radioterapi) i hovud-/ halsområdet  (xerostomi, dysfagi, dysartri, sår i bestrålte slimhinner, planlagd tannbehandling i bestrålt underkjeve, osteoradionekrose, chondroradionekrose)
  • Stråleproctitt (etter radioterapi)  
  • Strålecystitt (etter radioterapi)  
  • Stråleskada bekkenregion (etter radioterapi)  
  • Kronisk osteomyelitt der anna behandling ikkje har ført fram og der mikroben er verifisert ved dyrking av adekvat beinbiopsi. HBO vil vere tilleggsbehandling til antibiotika og kirurgi.  
  • Kroniske hypoksiske sår kor makrosirkulasjonen er velbevart: Diabetiske fotsår.

Kontraindikasjonar

Kven kan ikkje bli tilvist til planlagt hyperbar oksygenbehandling?

  • KOLS klasse Gould 2b eller verre  
  • Alvorleg hjartesvikt / ustabil angina / nyleg hjarteinfarkt  
  • Emfysematøse bullae på røntgen thorax  
  • Underventilerte lungeavsnitt (statiske atelektasar blir akseptert)  
  • Pneumothoraxkappe  
  • Aktiv cancersjukdom  
  • Bleomycinterapi i sjukehistoria  
  • Pågåande bruk av Antabus  
  • Kunstige øyrebeinsknoklar (må vurderast av operatøren om dei vil tåle trykksetting)  
  • Graviditet

Sjekkliste for tilvisning - Fastlege eller anna helseteneste som tilviser til utgreiing

Fastlege eller anna helseteneste som tilviser til utgreiing

Ved Seksjon for hyperbarmedisin har vi nasjonal behandlingsteneste for elektiv hyperbar oksygenbehandling (HBO). For alle praktiske føremål må derfor utgreiing skje på heimstaden og vi er avhengige av ei fyldig tilvising med relevante opplysningar for å ha mogelegheit til å behandle tilvisinga i løpet av ti verkedagar - sjå diagnosespesifikke tilvisingsrutinar i oversikta lenger ned på sida.

Vi treng følgande informasjon i tilvisinga:

  • Tilvisingsdiagnose
  • Aktuell sjukehistorie med opplysningar om relevant utgreiing og behandling
  • Tidlegare sjukehistorie. Stadfesting av fråvær av kontraindikasjonar (sjå oversikt over kontraindikasjonar på www.helse-bergen.no/trykkammer)
  • Fast medikasjon
  • Kopi av beskriving av røntgen thorax (ikkje CT) ikkje eldre enn 12 månader. (Emfysematøse bullae/pneumothorax/underventilerte lungeavsnitt kan medføre lungesprenging når vi dekomprimerer trykkammeret).
  • Ved lungesjukdom / storrøykarar / hyperinflaterte lunger på thoraxbildet treng vi kopi av spirometribeskriving ikkje eldre enn 6 månader.
  • Ved alvorleg hjartesvikt treng vi kopi av beskriving av ekko cor ikkje eldre enn 6 månader.
  • Seksjon for hyperbarmedisin er ein poliklinikk utan tilknytta sengepost. Dersom pasienten ikkje er i stand til å klare seg sjølv, må tilvisande instans søke pasienten innlagt i eigna klinisk avdeling og kopi av tilvisinga leggast ved tilvisinga til Seksjon for hyperbarmedisin.
  • Det er ønskeleg (men ikkje nødvendig for vurderinga) at tilvisinga inneheld opplysningar om pasienten har klaustrofobi, om pasienten har spesielle problem med trykkutligning til øyra og om pasienten treng ledsagar under reise og / eller opphald.

Sjå også diagnosespesifikke tilvisingsrutinar under:

Tilvising til planlagt inngrep på bestrålt kjeve

Dersom det er planlagt tannbehandling eller anna elektivt inngrep på bestrålt kjeve er det indikasjon for å søkje pasienten til før- og etterbehandling med HBO. Dette føregår slik at pasienten får ca. 20 forbehandlingar (poliklinisk seriebehandling i fire veker), deretter tar det minst åtte veker før vi kan forvente neoangiogenese. Inngrep må altså skje etter at det har gått åtte veker og operasjonstid avtalast i samarbeid med Seksjon for hyperbarmedisin.

Pasienten får utført inngrepet og reiser påfølgande søndag til Haukeland i Bergen for oppstart av ca. 10 postoperative behandlingar (to veker) første måndag etter inngrepet. Dersom pasienten tidlegare har fått HBO, kan ein nøye seg med å tilvise til postoperativ HBO-serie.

Tilvising - Osteoradionekrose av underkjeve

Dersom det er planlagt operasjon av osteoradionekrose av kjeve, er det indikasjon for å søke pasienten inn til før- og etterbehandling med HBO. HBO blir tilbydd kun som adjuvant terapi til kirurgi. Pasienten får ca. 30 forbehandlingar (poliklinisk seriebehandling i seks veker), deretter tar det minst åtte veker før vi kan forvente neoangiogenese. Inngrep må altså skje åtte veker eller seinare etter HBO og operasjonstid avtalast i samarbeid med Seksjon for hyperbarmedisin.

Pasienten får utført inngrepet og reiser påfølgande søndag til Haukeland i Bergen for oppstart av 10 postoperative behandlingar (to veker) første måndag etter inngrepet.

Tilvising - Stråleskadar i hovud- / halsområdet

Pasientar med stråleskader i hovud- / halsområdet som årsak til klinisk relevant xerostomi, dysfagi, dysartri kan tilvisast HBO. Pasienten får ca. 30 behandlingar (poliklinisk seriebehandling i seks veker).

Formålet er stimulering av neoangiogenese og sekundær vevsregenerasjon. Effekt av behandlinga kan ikkje ventast før åtte veker etter avslutta behandling, då neoangiogenese tar tid.

Tilvising - Stråleskada tarm

Pasienter med klinisk relevante symptom på grunn av stråleskadar i tarm kan tilvisast til HBO. Stråleskada skal vere verifisert med nedre endoskopi og helst biopsi. Pasienten får ca. 30 behandlingar (poliklinisk seriebehandling i seks veker). Føremålet er stimulering av neoangiogenese og sekundær vevsregenerasjon. Effekt av behandlinga kan ikkje ventast før åtte veker etter avslutta behandling, då neoangiogenese tar tid.

Tilvising - Stråleskada blære

Pasientar med klinisk relevante symptom på grunn av stråleskader i blæra kan tilvisast til HBO. Stråleskada skal vere verifisert med cystoskopi. Pasienten får cirka 30 behandlingar (poliklinisk seriebehandling i seks veker). Føremålet er stimulering av neoangiogenese og sekundær vevsregenerasjon. Effekt av behandlinga kan ikkje ventast før åtte veker etter avslutta behandling, då neoangiogenese tar tid.

Vi treng vi følgande tilleggsinformasjon i tilvisinga:

  • Kopi av beskrivinga ved cystoskopi

Stråleskada bekkenring

Pasientar med stråleskader i bekkenringen (mikrofracturer, osteoradionekrose) kan tilvisast til HBO. Stråleskada skal vere verifisert med CT/MRI. Pasienten får ca. 30 behandlingar (poliklinisk seriebehandling i seks veker). Effekt av behandlinga kan ikkje ventast før åtte veker etter avslutta behandling, då neoangiogenese tar tid.

Vi treng vi følgande tilleggsinformasjon i tilvisinga:

  • Kopi av beskrivinga ved CT/MRI av bekkenet

Tilvising - Kronisk behandlingsfraktær osteomyelitt

Pasientar med kronisk osteomyelitt der optimal behandling ikkje har ført til målet, kan tilvisast til HBO. Mikroben skal vere verifisert ved dyrking av adekvat beinbiopsi og pasienten skal ha fått iv antibiotikabehandling etter resistensbestemming. Knokkelvevet bør vere revidert. HBO er kun adjuvant behandling i tillegg til kirurgi og antibiotika. Pasienten får ca. 30 behandlingar (poliklinisk seriebehandling i seks veker).

Kronisk diabetisk fotsår

Pasientar med kronisk diabetisk fotsår der optimal behandling (helst i regi av diabetesfotsenter) ikkje har ført til målet, og der makrosirkulasjonen er rimeleg velbevart, kan det tilvisast til vurdering for HBO. Pasienten blir då innkalt til mikrosirkulasjonsunderøking for å vurdere om det føreligg indikasjon for HBO.

Vi treng følgande tilleggsinformasjon i tilvisinga:

  • Aktuell sjukehistorie med opplysning om:
    • Diabetestype og –varigheit, grad av metabolsk kontroll
    • Røykeanamnese
    • Diabeteskomplikasjonar
    • Sårets lokalisasjon og varigheit
    • Om pasienten har nevropati
    • Om pasienten har spesialfottøy
    • Om pasienten følgast opp av fotterapeut med spesialutdanning i diabetesfot
    • Om pasienten har palpable fotpulsar (evt tåtrykksmålingar)
    • Om pasienten har hatt fotsår tidlegare, eller har gjennomgått amputasjonar
    • Korleis såret er avlasta
    • Mikrobiologisk prøvetaking og antimikrobiell behandling
    • Lokalbehandling
    • Resultat av gjennomførte undersøkingar (radiologi/karkirurgisk utgreiing)
    • Info om evt. karkirurgisk behandling

Send tilvisinga til

Seksjon for hyperbarmedisin
Yrkesmedisinsk avdeling
Haukeland universitetssjukehus
Postboks 1400
5021 Bergen

1. Før

Det er sjølve behandlinga i trykkammer som er sentralisert, slik at du skal vere ferdig utgreia på heimstaden før du kan bli tilvist til oss.

Eit unntak er pasientar med diabetiske fotsår. Desse blir tilvist til vurdering av mikrosirkulasjonen (blodsirkulasjonen i dei minste blodåra) i huda rundt såret for å sjå om det er sannsynleg at trykkammerbehandling vil vere nyttig. Undersøkinga er poliklinisk og varer i ca. to timar. Du reiser att og fram på dagen. Ved undersøkinga blir det festa elektrodar på huda rundt såret for å måle mikrosirkulasjonen, dette gjer ikkje vondt. I tillegg blir det gjort ei vurdering av kor godt såret er avlasta, om det er infeksjon i såret og om lokalbehandlinga er god.

Sykepleiere overvåker pasienter i trykkammer som får hyperbar oksygenbehandling. Foto

Ventetid

For dei fleste kroniske tilstandar vil det vere garantitid for start av behandling innan seks månader. For enkelte tilstandar som osteoradionekrosar og stråleskader som medfører transfusjonskrevjande blødingar vil det vere garanti for start av behandling innan tre månader, og vi vil forsøkje å rydde plass for pasienten så raskt vi kan.

Det vil ikkje bli vurdert behandling av pasientar med andre tilstandar enn dei på lista over indikasjonar.

 

2. Under

Kva skjer under behandlinga?

Første behandlingsdag startar med eit felles informasjonsmøte med påfølgjande legekonsultasjon. Deretter blir ein vist rundt i trykkammeranlegget. Seinare same dag vil ein starte HBO-behandlinga.

I trykkammeret kan du sjå ut og snakke med sjukepleiaren som overvakar deg. Kammeret settast under trykk, og du vil måtte utlikne trykket i øyrane same måte som når du landar med fly. Trykkauka tar om lag 7-14 minuttar, etter dette ligg du i kammeret i om lag 90 minuttar.

Trykkammeret har acrylglasveggar og du kan høyre musikk eller sjå film / TV. Du kan ha med eigne CD/DVD-plater eller låne her hos oss.

Etter behandlinga senkast trykket gradvis til vanleg omgjevnadstrykk, og du kan gå ut av kammeret. Heile seansen tar cirka to timar.

Sjå informasjonsfilm om HBO-behandling:

 


Vanlege biverknadar

  • Vanskar med å utlikne trykket til øyra
  • Trøyttleik
  • Endringar i synet. Desse går vanlegvis tilbake i løpet av tre månader.

Sjeldne biverknader

  • Tannfylling. Om ein har ei luftlomme under ei tannfylling, kan denne dette ut. Ein kan då få ei midlertidig tannfylling.
  • Klaustrofobi. Nokon kan føla ubehag ved å være innelukka i trykkammeret. Dei fleste greier å gjennomføra behandlinga med ei lita dose roande medisin.
  • Krampar. Svært sjeldan reagerer nokre pasientar på høg dose oksygen med eit krampeanfall. Krampane er ufarlege og er av forbigåande karakter. Undervegs i behandlinga minimerer vi risikoen for krampar ved å veksle mellom oksygen og luft, såkalla luftpustepause.
  • Forkjøling. Det kan vere vanskeleg å utlikne trykket til øyrene ved forkjøling, men dette går som oftast greitt om ein brukar nasedropar frå morgonen av.

Spesielle forholdsreglar

  • Blodsukker - Det er viktig at du har spist før behandlinga tek til, slik at ikkje blodsukkeret er lavt. Dette er spesielt viktig for pasientar med diabetes som brukar insulin.
  • Røyking - Føremålet med behandlinga er å betra blodgjennomstrøyminga i områder med nedsett oksygenforsyning. Røyking vil aktivt motverka effekten av HBO. Det er derfor svært viktig at du ikkje røykjer i dei vekene HBO behandlinga varer. Du må slutte å røykje 3 veker før du kjem til behandling. Snakk eventuelt med lege om dette.
  • Helsetilstand - Ved endringar i helsetilstanden i ventetida ta kontakt med Seksjon for hyperbarmedisin.

Sikkerheit

Det er auka brannfare i eit lukka kammer der ein tilfører oksygen. Difor er det strenge reglar for kva du kan ha på deg og ta med deg til trykkammeranlegget.

  • Det er absolutt forbode å ta med seg fyrstikker, lighter eller liknande til trykkammeranlegget. Om slikt blir teken med medfører det at behandlingsserien blir avslutta.
  • Ved behandling i kammeret byter alle pasientar om til bomulls-klede. Bomullstruser og eventuelt briller har du med deg sjølve, anna utstyr får du utdelt.
  • Det er ikkje lov til å ha på seg leppestift, fuktigheitskrem, deodorant, sminke, parfyme, etterbarberingsvatn, neglelakk, kunstige negler, hårstylingsprodukt, ringer, smykke, klokke, harde kontaktlinser og høyreapparat.

For å unngå at ein kjem i skade for å ta med seg noko inn i kammeret som kan medføre risiko, blir du kvar dag sjekka av sjukepleiar i kammeranlegget.

Det er ikkje tillat med e-sigarettar på sjukehuset.

3. Etter

Kontakt

Oppmøte
Seksjon for hyperbarmedisin ved Yrkesmedisinsk avdeling på Haukeland universitetssjukehus i Bergen. Seksjonen held til i Konrad Birkhaugs hus, sør for Sentralblokka, på haukelandsområdet.
Nasjonal behandlingsteneste for elektiv hyperbar oksygenbehandling
Telefon
Telefon: 55 97 39 74 , telefaks: 55 97 51 37
Vi har døgnkontinuerlig dykkemedisinsk vaktberedskap. Kontakt oss via AMK-sentralen - Telefon 113

Buss

​Fleire rutebussar går forbi Haukeland. I tillegg finst direkte arbeidsruter mellom bydelane og sjukehuset.
​​​​​​Skyss har eit eige linjekart for Haukeland (PDF) der du kan finne ut kva for bussar som går forbi sjukehuset. På nettsidene til Skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestader og tider.

​Busstoppa rundt Haukeland:

Nord for sjukehuset, sør for Haukeland​, Ibsensgate og Haukelandsveien.

Bybane

​Nærmaste stoppestad til Haukeland er Kronstad bybanestopp. Det tar om lag ti minutt å gå frå stoppen til sjukehuset. Rutetabellar finn du på Skyss.no.

Flybuss

​Det går flybuss frå Bergen Lufthavn Flesland til Haukeland Hotel/Pasienthotellet kvar time mellom kl. 09.00 og kl. 15.00 alle kvardagar, med avgang fem over kvar heile time. 

Du nyttar vanleg flybuss frå Flesland til Bystasjonen. På Bystasjonen byttar du over til ein minibuss godt merka med flybuss-logo. Denne bussen køyrer deg til Haukeland hotell. 

Frå Haukeland hotell/Pasienthotellet går det minibuss fem over kvar heile time mellom kl. 09.00 og kl. 15.00 for å ta med reisande som skal til flyplassen. Bussen kjører til Bystasjonen, der er det overgang til den ordinære flybussen. Turen frå Haukeland til Flesland tar totalt 45 minutt.

Siste avgang frå Haukeland hotell er klokka 15.05.

Klokka 09.50 og klokka 13.50 startar flybussen ved drosjehaldeplassen i Sentralblokka. Bussen står då ei kort stund på dei reserverte plassane til helsebussane (rett ved drosjehaldeplassen i Sentralblokka) for av- og påstiging før han køyrer vidare til Haukeland hotell for avgang fem over. 

Flybussen har både barnesete, rullestolplass og heis. Om du treng ekstra hjelp til å bytte frå minibussen til flybussen, får du det av sjåføren. 

Sjekk nettsida til Flybussen for meir informasjon om ruter og prisar

Parkering Haukeland

Parkeringsanlegget på Haukeland er delt inn i ulike område på og i nærleiken av sjukehuset. Vi har dessverre ikkje nok plassar til alle som ønsker å parkere på sjukehuset.
​​​​​​​​Av omsyn til dei som må bruke bil, oppmoder vi derfor dei som kan, til å bruke offent​leg transport​. Det er også mogleg å parkere på Bystasjonen og ta buss det siste stykket opp til Haukeland​. 

​For dei som av ulike årsakar må bruke bil, er det parkeringsplassar på ulike områder på og i nærleiken av sjukehuset.

Praktisk informasjon

Trådlaust internett

​Alle pasientar og besøkande kan bruke gratis trådlaust internett på dei fleste områda på sjukehuset.

​Tilgang til gjestenettet på sjukehuset

  • Koble til nettverket "gjest.ihelse.net".

  • Opne nettlesaren din (Safari, Chrome, Firefox, Internet Explorer, Edge etc.) og du får opp ei påloggingsside.

Ny brukar

  • Du må registrere deg.
  • Skriv inn mobilnummeret du ønsker påloggingsinformasjon sendt til og aksepter vilkåra for bruk av gjestenettet.
  • Du vil motta ein SMS og blir automatisk sendt til påloggingssida. No kan du logge inn med mobilnummeret og skrive inn passordet du har mottatt på SMS.

Tilgangen du får til internett varer i 31 dagar. Etter dette må du registrere deg på ny.  

Om du forlet sjukehusområdet og kjem tilbake innan 31 dagar etter du registrerte deg, kjem du rett inn på gjestenettet utan å registrere deg på ny.

Du kan bruke same pålogginga på anna PC / nettbrett / telefon ved å trykke på lenka «logge inn her» på velkomstsida utan å måtte opprette ekstra konto.

Sikkerheit
Årsaka til at du må logge inn er krav til sikkerheit i sjukehusnettverket. Sjukehuset nyttar same type løysing som finst på flyplassar og hotell. ​