Informasjonen er utarbeidd av AblaNor og Arbeidsgruppen arytmi frå NCS (Norsk cardiologisk selskap).
Kvifor er du tilvist til oss?
Du skal til invasiv undersøking og/eller behandling av hjarterytmen din. Etter grundig utgreiing av tilvisande lege, helst ein kardiolog, kan det vere usikkerheit omkring rytmeforstyrringa som plagar deg, eller det er godt dokumentert for behandling. Dei fleste rytmeforstyrringane vi behandlar er ikkje ein veldig farleg sjukdom. Med riktig medikamentell behandling vil dei aller fleste kunne fungere godt, også utan ablasjonbehandling.
Kven er vi?
5 senter i Noreg utfører elektrofysiologiske undersøkingar og ablasjonar:
- Oslo universitetssykehus (OUS), Rikshospitalet, Helse Sør-Øst
- Akershus universitetssykehus (Ahus), Gardermoen, Helse Sør-Øst
- Haukeland universitetssjukehus, Helse Vest
- St. Olavs hospital, Helse Midt-Norge
- Universitetssykehuset Nord-Norge (UNN), Helse Nord
Alle pasientane våre blir registrerte i det nasjonale registeret (AblaNor, www.helse-bergen.no/ablanor) som er heimla i Hjarte- og karregisterforskrifta. Du kan be om å bli sletta via helsenorge.no eller ablanor@helse-bergen.no.
Kva typar rytmeforstyrringar kan vi behandle?
Normal hjarterytme er regelmessig og blir styrt frå eit område som blir kalla sinusknute. Men det kan oppstå urytme (arytmi) frå ulike stader.
Rytmeforstyrringar frå framkammera til hjartet (atrie)
Det finst ulike typar rytmeforstyrringar frå framkammera til hjartet:
- Såkalla «vonde sirklar», grunna «ekstra leidningsbanar», eller fokus som kjem frå uvanlege stader, og som lagar eigen (u)rytme.
Dei aller fleste av denne typen rytmeforstyrring er ufarlege, men kan vere invalidiserande for kvar enkelt. Sjansen for å bli kvitt rytmeforstyrringa med ablasjonbehandling er god, og vi lykkast hos cirka 92–98 % .
- Den største gruppa av pasientar vi behandlar har framkammerflimmer (atrieflimmer). Atrieflimmer er ei hjarterytmeforstyrring som blir kjenneteikna av uregelmessig og ofte rask puls som kjem av elektrisk kaos i framkammera. Dette blir ikkje rekna som ein livstruande eller «farleg» tilstand, men kan vere svært ubehageleg og plagsam.
Atrieflimmer er den vanlegaste hjarterytmeforstyrringa og førekjem hos cirka 1,5–2 % av befolkninga. Personar med åreforkalking, høgt blodtrykk, diabetes, hjarteklaff-sjukdom, høgt stoffskifte, overvekt og obstruktiv søvnapné («snorkesjuke») har auka risiko for å få atrieflimmer. Risiko ved atrieflimmer er vesentleg knytt til blodpropp og skal uansett førebyggast med blodfortynnande i samsvar med risiko for dette. Atrieflimmer er den hyppigaste typen rytmeforstyrringar vi behandlar.
Rytmeforstyrringar frå hovudkammera til hjartet
Ved rytmeforstyrringar frå hovudkammera til hjartet kan det vere fokus frå uvanlege stader i hjartet som lagar urytme i form av ekstra slag eller litt meir vedvarande rytmeforstyrring. Etter hjarteinfarkt eller andre strukturelle hjartesjukdommar kan det også oppstå urytmer.
Om du har eit normalt hjarte er sjansen for å bli bra av ablasjonbehandling god, og medfører låg risiko. Om du har eit dårleg hjarte (som for eksempel etter tidlegare hjarteinfarkt eller «svakt hjarte» av anna årsak) har du ofte allereie ein hjartestartar. Om du likevel har rytmeforstyrringar frå hovudkammer (kanskje til og med innslag av hjartestartaren) er sjansen for å lykkast lågare og ablasjon medfører større risiko for komplikasjonar.
Korleis kan vi behandle rytmeforstyrringane?
Om vi finn mekanismen for rytmeforstyrringa di, kan vi ofte behandle deg med radiofrekvensenergi eller frysing. Vi behandlar ein (liten) del av hjartemuskelen ved at ein avgrensa del av vevet blir øydelagt og blokkerer på den måten uønskte elektriske impulsar. For dette kan vi nytte radiofrekvensablasjon med lokal varmeenergi i form av radiobølger eller ved å nytte «frysing» (kryo).
Kva kan du forvente?
Vi skal gjere vårt ytste for å ta godt vare på deg. Vi vil likevel gjere deg merksam på at nokre av prosedyrane våre kan vere langvarige og smertefulle. Plagene dine må vegast oppimot dette.
Alle inngrep medfører ein viss risiko for komplikasjonar, og for ablasjonbehandling vil det vere i størrelsesorden 1–5 % . Dersom du likevel skulle vere i tvil om du ønsker å ta imot tilbodet om ablasjonbehandling, kan du ta kontakt med behandlande sjukehus for ein samtale. Sjansen for å bli kvitt plagene er avhengig av kva type rytmeforstyrring du har.
For dei fleste rytmeforstyrringar frå framkammera er det ein 90–98 % sjanse for å bli heilt bra av, men for atrieflimmer gjeld følgande:
Radiofrekvens eller fryseablasjon er først og fremst ei symptomlindrande behandling for dei som har store plager av sitt atrieflimmer. Plagene kan blant anna vere kraftig hjartebank, tungpust og redusert funksjonsnivå. Behandlinga er sjeldan heilande i den betydninga å kunne fjerne alt atrieflimmer for all framtid. Det kan også hende at effekten av behandlinga berre kan oppnåast saman med rytmemedisinar. Eit ønske om å sleppe blodfortynnande behandling er ikkje grunn god nok til å utføre radiofrekvensablasjon, da vi så langt ikkje veit om ablasjonbehandling reduserer faren for blodpropp.
Ablasjon er best eigna for deg som har paroksysmalt atrieflimmer, det vil seie anfallsvist atrieflimmer som kjem og går. Ved paroksysmalt atrieflimmer anslår vi cirka 60–70 % suksessrate etter éi behandling. Dette inneber at cirka 2/3 av pasientane vil ha effekt av behandlinga i form av færre anfall eller heilt fråfall av atrieflimmer. Dersom du ikkje skulle oppnå særleg effekt etter 1. gongs ablasjon, kan du tilvisast til 2. gongs ablasjonbehandling. Da kan suksessraten reknast til 70–80 %.
Andre har atrieflimmeranfall som kjem med lange mellomrom, men som ikkje går over før du enten får medisinar intravenøst eller blir elektrokonverterte (straumstøyt under narkose). Dette anfallsmønsteret blir kalla «anfallsvis persisterande atrieflimmer». Ved anfallsvis persisterande atrieflimmer er resultata litt dårlegare, med suksessrate i størrelsesorden 60 % etter fleire forsøk med ablasjon.
Ved langvarig persisterande atrieflimmer over 1 år er det ofte meir uttalte strukturelle forandringar i framkammera som forårsakar atrieflimmer. Suksessraten er dermed berre 50 % eller lågare ved fleire forsøk med ablasjonbehandling. Vi gjer ei individuell vurdering om vi i slike tilfelle skal anbefale ablasjonbehandling. Dersom nytteverdien er låg, målt oppimot risiko for komplikasjonar under prosedyren, kan det vere betre å avstå. Da vil behandlinga bli frekvensregulerande medisinar og blodfortynnande. Eit anna alternativ kan vere å operere inn ein pacemaker og deretter «kutte» sambandet mellom framkammera og hovudkammera, såkalla av-knuteablasjon. Hjarterytmen vil da styrast heilt av pacemakeren og dermed ikkje gå så fort.
Rytmeforstyrringar frå hovudkammera
For ekstralag frå hovudkammera (eller vedvarande rytmeforstyrring i eit elles heilt friskt hjarte) reknar vi med at 80–85 % kan bli kvitt plagene.
Dersom grunnen for rytmeforstyrringane kjem av sjukdom i hjartet som hjarteinfarkt, medfødd hjartesjukdom og så vidare, kan det vere nødvendig med ein implanterbar hjartestartar (ICD). Når du blir tilvist til oss har det i mange tilfelle vore opptil fleire innslag av hjartestartaren. Brenning i eit slikt tilfelle er veldig utfordrande, og knytt til høgare risiko for komplikasjonar under prosedyren. Behandlinga blir nøye vurdert oppimot risiko. Forsøk med ablasjonbehandling kan vere den siste sjansen for å kunne oppnå betre livskvalitet.
