Genetisk rettleiing og utgreiing for arveleg kreft
Vi har alle ein bakgrunnsrisiko for å utvikle kreft. Dei aller fleste krefttilfella er ikkje arvelege. Det som kjenneteiknar familiar med arveleg kreft, er at fleire i familien har fått same kreftsjukdom eller ein kombinasjon av bestemte krefttypar. Dette er spesielt aktuelt når kreften oppstår i ung alder.
Kva inneber genetisk rettleiing?
Alle som blir utgreidde og gentesta for arveleg kreft hos oss, får genetisk rettleiing eller tilpassa genetisk informasjon. Sammen går vi gjennom di og din families sjukehistorie. Du vil få informasjon om arveleg kreft, gentesting, arvegang og oppfølging av risikopersonar.
Genetisk rettleiing føregår i hovudsak ved vår poliklinikk på Haukeland universitetssjukehus. Det kan også tilbydast konsultasjon på video eller telefon, dersom det er hensiktsmessig.
Korleis kan gentesting hjelpe?
For dei som har ein arveleg auka risiko for kreft, kan ein gentest avklare dette. Påvisast ein genfeil, kan det bli aktuelt med kontrollar og tiltak for å redusere risikoen for kreft eller oppdage kreft på eit tidleg stadium. Hos personar som allereie har hatt kreft, kan gentesting bidra til å kartleggje om årsaka til kreftsjukdomen er arveleg.
Start med gentest av den som har hatt kreft
Når vi utreder for arveleg kreft, er det ein fordel å begynne gentesting av ein i familien som allereie har hatt kreft. Dette gir eit meir presist svar på om kreften skuldast ein arveleg genfeil. Om genfeil blir påvist, kan slektningar få tilbod om gentesting. Om den som har hatt kreft ikkje er tilgjengeleg for gentesting, kan vi vurdere å tilby test av friske slektningar.
Prediktiv gentest er ein test av ein frisk person for å seie noko om framtidige risiko for å utvikle kreft. Prediktiv gentesting krev genetisk rettleiing.
Diagnostisk gentest er ein test av ein person som har eller har hatt kreft. Denne testen kan bidra til å finne årsaka til kvifor du utvikla kreft. Ved behov kan behandlande lege bestille ein diagnostisk gentest.
Kva inneber gentesten?
Gentest for arveleg kreft blir vanlegvis gjort i ei blodprøve. Du kan lese meir om gentesting her. (link til sida om gentesting)
Gentesting er frivillig. Om du etter genetisk rettleiing bestemmer deg for å ikkje ta gentesten, er det heilt i orden. Ønsker du å gjennomføre testen, kan du ta blodprøven ved vår avdeling etter rettleiinga, ved ditt legesenter eller ved poliklinikk for blodprøvetaking.
Når resultata er klare sender vi deg eit brev, om ikkje anna er avtalt på førehand. Finner vi ein genfeil, kan det også bli aktuelt med ein oppfølgingssamtale. Vi vil orientere om kva betydning genfeilen har for deg og din familie, og planleggje eit tilpassa kontrollopplegg.
Familiær auka risiko for kreft
Nokre familiar har ei historie med fleire krefttilfelle, utan at vi finn ein genfeil som forklarar denne kreftopphopinga. I slike tilfelle kan det bli aktuelt å anbefale spesifikke kontrollar, som for eksempel bryst- eller tarmkontrollar. Vi vurderer dette individuelt for kvar pasient.