Hofteleddsdysplasi

Behandlingsprogram, Barne- og ungdomsklinikken

Medfødd hofteleddsdysplasi betyr at hofteskåla er flatare enn normalt. Legghovudet på lårbeinet får mindre støtte og sjølve leddet blir ustabilt. Dette kan føre til at leddhovudet glir ut av leddskåla (hofteleddsluksasjon), og hofta dermed er ute av ledd. Ei flat hofteskål antar ein også disponerer for tidleg utvikling av slitasjegikt i hofteleddet.

Les meir om Hofteleddsdysplasi
Informasjon frå helsenorge.no

Hofteleddsdysplasi

Medfødd hofteleddsdysplasi betyr at hofteskåla er flatare enn normalt. Då får leddhovudet på lårbeinet mindre støtte og sjølve leddet blir ustabilt.

Ustabilt hofteledd kan kan føre til at leddhovudet glir ut av leddskåla og hofta går ut av ledd. Det kallar vi hofteleddsluksasjon. Om lag ein til to prosent av alle nyfødde er fødd med hofteleddsdysplasi, og det skjer oftare hos jenter enn hos gutar. Risikoen er større dersom ein av foreldra til barnet, søsken eller andre nære slektningar blei fødd med tilstanden.

I tillegg skjer det oftare dersom barnet har lagt i seteleie på slutten av svangerskapet, eller når barnet har alvorlege feilstillingar i føtene.

Korleis oppdagar legen hofteleddsdysplasi?

Alle nyfødde blir undersøkt av barnelege før dei reiser heim frå barselavdelinga på sjukehuset. Ein del av den rutinemessige undersøkinga er når legen utfører Barlows og Ortolanis prøve. Då bøyer legen beina i hofte og kne medan han/ho forsøkjer å vippe hofta ut av ledd. Dette er vanlegvis ikkje vondt for barnet, og det blir ikkje brukt mykje kraft.

Legen vil som regel merke om leddhovudet glir ut av leddskåla i hofta til barnet. Om legen skulle vere i tvil, eller om barnet har auka risiko for å vere fødd med hoftedysplasi, vil legen bestille ein røntgenundersøking av hofta til barnet, og denne undersøkinga blir gjennomført av ein røntgenlege.

Kva skjer dersom barnet ikkje får behandling?

Mange barn som er fødd med hofteleddsdysplasi vil bli normale utan behandling, men det kjem an på kor stabilt leddet er. Legen vil vurdere om dette er hofteleddsdysplasi som skal bli behandla eller ikkje. Om barnet har alvorleg hofteleddsdysplasi, kan det som nemnt føre til at leddhovudet glir ut av leggskålen og hoftekula blir liggande ute av ledd.

Då vil barnet halte når det begynner å gå. Dessverre er det ikkje alltid ein oppdagar hofteleddsdyplasi hos nyfødde. Undersøking av hofta til barnet vil derfor alltid vere ein viktig del av legekontrollane på din lokale helsestasjon.

Les meir om Medfødd hofteleddsdysplasi (helsenorge.no)

Tilvising og vurdering

Alle barn blir undersøkt av barnelege etter fødsel på sjukehuset. Barn i risiko blir tilvist til ultralydsundersøking. Ved sikre kliniske funn og / eller unormale funn ved ultralydundersøking, vil ein starte med behandling.

Barn der ein seinare i første leveår (uansett om dei har vore nøye undersøkt som nyfødde) gjer funn som reiser mistanke om hofteleddsdysplasi, blir tilvist sjukehuset for undersøking.

Dei første 3-4 månader er ultralyd standardundersøking i tillegg til klinisk undersøking. Seinare undersøker ein barnet med røntgen i tillegg til undersøking av barnelege. Barn som blir tilvist, får vanlegvis time til undersøking i løpet av ein månad.

1. Utgreiing

Mange barn som er fødd med hofteleddsdysplasi vil bli normale utan behandling, men det kjem an på kor stabilt leddet er. Legen vil vurdere om dette er hofteleddsdysplasi som skal bli behandla eller ikkje. Om barnet har alvorleg hofteleddsdysplasi, kan det som nemnt føre til at leddhovudet glir ut av leggskålen og hoftekula bli liggande ute av ledd.

Då vil barnet halte når det begynner å gå. Dessverre er det ikkje alltid ein oppdager hofteleddsdyplasi hos nyfødde. Undersøking av hofta til barnet vil derfor alltid vere ein viktig del av legekontrollane på din lokale helsestasjon.

2. Behandling

Om barnelegen oppdagar at hofta let seg vippe ut av ledd ved undersøking, vil ein starte opp med såkalla «putebehandling» (Frejkas pute) før de reiser frå sjukehuset. Vidare instruksjon, behandling og oppfølging vil skje ved poliklinikk på sjukehuset.

«Frejkas pute»

Frejkas pute ser ut som ei stiv bleie med selar. Puta blir lagt mellom knea til barnet utanpå bleia og ei tynn sparkebukse / drakt. Puta held hofta bøygd og beina sprikar. I denne stillinga vil leddhovudet liggje stabilt i leddskåla, og leddskåla blir som oftast normal i løpet av tre til fire månader.

Puta skal vere så brei at ho fyller ut mellom knea når hofter og knea er bøygd i ein vinkel på 90 gradar. Ho skal vere så stram at beina sprikar, men så romsleg at de kan stikke eit par fingrar inn mellom beinet og puta. Då kan barnet bevege litt på låra. Det er viktig at låra ikkje sitt heilt fast.

Vanlegvis møter barn som har fått pute ved fødselen til enkel klinisk undersøking etter ei til to veker, først og fremst for å sjå at puta passar. Deretter er det ny undersøking ved seks vekers alder.

Litt over 2 prosent av alle nyfødde blir behandla med pute frå fødselen, medan i underkant av 1 prosent blir behandla frå 6 vekers alder. Putebehandling blir vanlegvis gitt tre månader, litt kortare for barn som først starter behandling ved seks vekers alder.

Barn som får starta behandling først ved 2-3 månaders alder blir vanlegvis behandla med ei plastskinne (hofteleddsorthose).

Nokre få barn må opererast, vanlegvis fordi leddhovudet i hofteleddet har blitt liggande utanfor leddskåla.

3. Oppfølging

Kva skal eg gjere når vi kjem heim?

Frejkas pute skal bli brukast heile tida, og berre bli tatt av under stell av barnet.

Unngå å løfte eller strekkje barnet etter beina og unngå å presse beina saman. Når de skiftar bleie og liknande, løftar du barnet med ei hand under setet. Lengda på barnet skal ikkje målast så lenge det bruker puta, og vi anbefaler ikkje babysymjing i denne tida.

Vi anbefaler at barnet ligg på rygg om det er fødd med hofteleddsdysplasi, men dei første to tre vekene etter fødsel kan de gjerne leggje barnet litt over mot sida ved å til dømes leggje eit samanrulla teppe bak den eine sida av ryggen og setet. De bør då veksle mellom høgre og venstre sideleie.

Om de skal kjøpe ny barnevogn må de unngå å kjøpe ei smal vogn. Det same gjeld for bilsete.

Oppfølging på sjukehuset

Same dag som puta blir tilpassa barnet, vil vi avtale tid for kontroll alt etter to til tre veker for å vere sikker på at puta fungerer bra. Deretter vil vi avtale kontroll når barnet er seks veker og når barnet er tre månader.

På tremånaderskontroll vil vi som regel ta ny ultralydundersøking i tillegg til vanleg legeundersøking. Om resultatet frå undersøkingane er normale, vil putebehandlinga bli avslutta. Då kallar vi inn til ei siste undersøking med vanleg legeundersøking og røntgenundersøking etter ytterlegare tre månader.

Nokon gonger er det naudsynt å forlengje putebehandlinga eller fortsette med ei skinne av plast (hofteleddsortose).

Oppfølging på helsestasjon

Som regel vil vi berre følgje opp barnet til det har vore utan pute eller ortose i tre til fire månader. Då sender vi eit brev til den lokale helsestasjonen der vi fortel om behandlinga barnet har fått, og ber om kontroll av hoftene på dei vanlege legekontrollane.

Sjølv om det er svært sjeldan seinfølgjer etter slik behandling, skal de som foreldre passe på at barnet ikkje haltar når det begynner å gå.

fastlege eller anna helsetjenste overtek som primærkontakt

Kontakt

Barne- og ungdomsklinikken
Telefon
Sentralbord - 55975000 (døgnope)
Endre time på poliklinikk - 55975199
Faks 55975147
E-post
Postadresse

Helse Bergen HF
Haukeland universitetssjukehus
Barne- og ungdomsklinikken
Postboks 1400
5021 Bergen

Marie Joys' hus
Besøksadresse
Jonas Lies vei 81(Google maps)
Telefon
Sentralbord - 55975000 (døgnope)

Praktisk informasjon

Trådlaust internett

​Alle pasientar og besøkande kan bruke gratis trådlaust internett på dei fleste områda på sjukehuset.

​Tilgang til gjestenettet på sjukehuset

  • Koble til nettverket "gjest.ihelse.net".

  • Opne nettlesaren din (Safari, Chrome, Firefox, Internet Explorer, Edge etc.) og du får opp ei påloggingsside.

Ny brukar

  • Du må registrere deg.
  • Skriv inn mobilnummeret du ønsker påloggingsinformasjon sendt til og aksepter vilkåra for bruk av gjestenettet.
  • Du vil motta ein SMS og blir automatisk sendt til påloggingssida. No kan du logge inn med mobilnummeret og skrive inn passordet du har mottatt på SMS.

Tilgangen du får til internett varer i 31 dagar. Etter dette må du registrere deg på ny.  

Om du forlet sjukehusområdet og kjem tilbake innan 31 dagar etter du registrerte deg, kjem du rett inn på gjestenettet utan å registrere deg på ny.

Du kan bruke same pålogginga på anna PC / nettbrett / telefon ved å trykke på lenka «logge inn her» på velkomstsida utan å måtte opprette ekstra konto.

Sikkerheit
Årsaka til at du må logge inn er krav til sikkerheit i sjukehusnettverket. Sjukehuset nyttar same type løysing som finst på flyplassar og hotell. ​

Fann du det du leita etter?
Tilbakemeldinga vil ikkje bli svart på. Ikkje send personleg informasjon, for eksempel epost, telefonnummer eller personnummer.