Hofteleddsdysplasi

Behandlingsprogram, Barne- og ungdomsklinikken

Medfødd hofteleddsdysplasi betyr at hofteskåla er flatare enn normalt. Legghovudet på lårbeinet får mindre støtte og sjølve leddet blir ustabilt. Dette kan føre til at leddhovudet glir ut av leddskåla (hofteleddsluksasjon), og hofta dermed er ute av ledd. Ei flat hofteskål antar ein også disponerer for tidleg utvikling av slitasjegikt i hofteleddet.

Les meir om Hofteleddsdysplasi
Informasjon frå helsenorge.no

Hofteleddsdysplasi

Medfødd hofteleddsdysplasi betyr at hofteskåla er flatare enn normalt. Då får leddhovudet på lårbeinet mindre støtte og sjølve leddet blir ustabilt.

Ustabilt hofteledd kan kan føre til at leddhovudet glir ut av leddskåla og hofta går ut av ledd. Det kallar vi hofteleddsluksasjon. Om lag ein til to prosent av alle nyfødde er fødd med hofteleddsdysplasi, og det skjer oftare hos jenter enn hos gutar. Risikoen er større dersom ein av foreldra til barnet, søsken eller andre nære slektningar blei fødd med tilstanden.

I tillegg skjer det oftare dersom barnet har lagt i seteleie på slutten av svangerskapet, eller når barnet har alvorlege feilstillingar i føtene.

Korleis oppdagar legen hofteleddsdysplasi?

Alle nyfødde blir undersøkt av barnelege før dei reiser heim frå barselavdelinga på sjukehuset. Ein del av den rutinemessige undersøkinga er når legen utfører Barlows og Ortolanis prøve. Då bøyer legen beina i hofte og kne medan han/ho forsøkjer å vippe hofta ut av ledd. Dette er vanlegvis ikkje vondt for barnet, og det blir ikkje brukt mykje kraft.

Legen vil som regel merke om leddhovudet glir ut av leddskåla i hofta til barnet. Om legen skulle vere i tvil, eller om barnet har auka risiko for å vere fødd med hoftedysplasi, vil legen bestille ein røntgenundersøking av hofta til barnet, og denne undersøkinga blir gjennomført av ein røntgenlege.

Kva skjer dersom barnet ikkje får behandling?

Mange barn som er fødd med hofteleddsdysplasi vil bli normale utan behandling, men det kjem an på kor stabilt leddet er. Legen vil vurdere om dette er hofteleddsdysplasi som skal bli behandla eller ikkje. Om barnet har alvorleg hofteleddsdysplasi, kan det som nemnt føre til at leddhovudet glir ut av leggskålen og hoftekula blir liggande ute av ledd.

Då vil barnet halte når det begynner å gå. Dessverre er det ikkje alltid ein oppdagar hofteleddsdyplasi hos nyfødde. Undersøking av hofta til barnet vil derfor alltid vere ein viktig del av legekontrollane på din lokale helsestasjon.

Les meir om Medfødd hofteleddsdysplasi (helsenorge.no)

Tilvising og vurdering

Alle barn blir undersøkt av barnelege etter fødsel på sjukehuset. Barn i risiko blir tilvist til ultralydsundersøking. Ved sikre kliniske funn og / eller unormale funn ved ultralydundersøking, vil ein starte med behandling.

Barn der ein seinare i første leveår (uansett om dei har vore nøye undersøkt som nyfødde) gjer funn som reiser mistanke om hofteleddsdysplasi, blir tilvist sjukehuset for undersøking.

Dei første 3-4 månader er ultralyd standardundersøking i tillegg til klinisk undersøking. Seinare undersøker ein barnet med røntgen i tillegg til undersøking av barnelege. Barn som blir tilvist, får vanlegvis time til undersøking i løpet av ein månad.

1. Utgreiing

Mange barn som er fødd med hofteleddsdysplasi vil bli normale utan behandling, men det kjem an på kor stabilt leddet er. Legen vil vurdere om dette er hofteleddsdysplasi som skal bli behandla eller ikkje. Om barnet har alvorleg hofteleddsdysplasi, kan det som nemnt føre til at leddhovudet glir ut av leggskålen og hoftekula bli liggande ute av ledd.

Då vil barnet halte når det begynner å gå. Dessverre er det ikkje alltid ein oppdager hofteleddsdyplasi hos nyfødde. Undersøking av hofta til barnet vil derfor alltid vere ein viktig del av legekontrollane på din lokale helsestasjon.

2. Behandling

Om barnelegen oppdagar at hofta let seg vippe ut av ledd ved undersøking, vil ein starte opp med såkalla «putebehandling» (Frejkas pute) før de reiser frå sjukehuset. Vidare instruksjon, behandling og oppfølging vil skje ved poliklinikk på sjukehuset.

«Frejkas pute»

Frejkas pute ser ut som ei stiv bleie med selar. Puta blir lagt mellom knea til barnet utanpå bleia og ei tynn sparkebukse / drakt. Puta held hofta bøygd og beina sprikar. I denne stillinga vil leddhovudet liggje stabilt i leddskåla, og leddskåla blir som oftast normal i løpet av tre til fire månader.

Puta skal vere så brei at ho fyller ut mellom knea når hofter og knea er bøygd i ein vinkel på 90 gradar. Ho skal vere så stram at beina sprikar, men så romsleg at de kan stikke eit par fingrar inn mellom beinet og puta. Då kan barnet bevege litt på låra. Det er viktig at låra ikkje sitt heilt fast.

Vanlegvis møter barn som har fått pute ved fødselen til enkel klinisk undersøking etter ei til to veker, først og fremst for å sjå at puta passar. Deretter er det ny undersøking ved seks vekers alder.

Litt over 2 prosent av alle nyfødde blir behandla med pute frå fødselen, medan i underkant av 1 prosent blir behandla frå 6 vekers alder. Putebehandling blir vanlegvis gitt tre månader, litt kortare for barn som først starter behandling ved seks vekers alder.

Barn som får starta behandling først ved 2-3 månaders alder blir vanlegvis behandla med ei plastskinne (hofteleddsorthose).

Nokre få barn må opererast, vanlegvis fordi leddhovudet i hofteleddet har blitt liggande utanfor leddskåla.

3. Oppfølging

Kva skal eg gjere når vi kjem heim?

Frejkas pute skal bli brukast heile tida, og berre bli tatt av under stell av barnet.

Unngå å løfte eller strekkje barnet etter beina og unngå å presse beina saman. Når de skiftar bleie og liknande, løftar du barnet med ei hand under setet. Lengda på barnet skal ikkje målast så lenge det bruker puta, og vi anbefaler ikkje babysymjing i denne tida.

Vi anbefaler at barnet ligg på rygg om det er fødd med hofteleddsdysplasi, men dei første to tre vekene etter fødsel kan de gjerne leggje barnet litt over mot sida ved å til dømes leggje eit samanrulla teppe bak den eine sida av ryggen og setet. De bør då veksle mellom høgre og venstre sideleie.

Om de skal kjøpe ny barnevogn må de unngå å kjøpe ei smal vogn. Det same gjeld for bilsete.

Oppfølging på sjukehuset

Same dag som puta blir tilpassa barnet, vil vi avtale tid for kontroll alt etter to til tre veker for å vere sikker på at puta fungerer bra. Deretter vil vi avtale kontroll når barnet er seks veker og når barnet er tre månader.

På tremånaderskontroll vil vi som regel ta ny ultralydundersøking i tillegg til vanleg legeundersøking. Om resultatet frå undersøkingane er normale, vil putebehandlinga bli avslutta. Då kallar vi inn til ei siste undersøking med vanleg legeundersøking og røntgenundersøking etter ytterlegare tre månader.

Nokon gonger er det naudsynt å forlengje putebehandlinga eller fortsette med ei skinne av plast (hofteleddsortose).

Oppfølging på helsestasjon

Som regel vil vi berre følgje opp barnet til det har vore utan pute eller ortose i tre til fire månader. Då sender vi eit brev til den lokale helsestasjonen der vi fortel om behandlinga barnet har fått, og ber om kontroll av hoftene på dei vanlege legekontrollane.

Sjølv om det er svært sjeldan seinfølgjer etter slik behandling, skal de som foreldre passe på at barnet ikkje haltar når det begynner å gå.

fastlege eller anna helsetjenste overtek som primærkontakt

Kontakt

Barne- og ungdomsklinikken
Telefon
Sentralbord - 55 97 50 00 (døgnope)
Endre time på poliklinikk - 55 97 51 99
Faks 55 97 51 47

Praktisk informasjon

Apotek

I foajeen i Sentralblokka på Haukeland finn du eit apotekutsal. Dei gjer klar resepten din medan du ventar.

Apotekutsalet har eit variert varetilbod, og fører dei legemidla sjukehuset nyttar i behandlinga. Dei skaffar også legemiddel som ikkje er marknadsførte i Noreg eller som må produserast spesielt. I tillegg har dei hudpleie- og hygieneartiklar og ernæringsprodukt, samt andre apotekvarer og sjukepleieartiklar.

Dei ansatte ved apoteket gir deg informasjon, råd og rettleiing om legemiddel og legemiddelbruk og kan tilby samtale/rettleiing mellom personale og pasient på eit uforstyrra samtalerom. Dei tilbyr og opplæring i blodsukkermåling og bruk av inhalasjonspreparat.

Apoteket tar også i mot gamle legemiddel til destruksjon.​

Opningstider
Måndag-fredag kl. 08.30-18.00, laurdag kl. 09.00-13.00

Telefon 55 97 53 44
Telefaks 55 29 07 40
bergen@apotekene-vest.no

Besøkstid

​​Som hovudregel har ikkje Barne- og ungdomsklinikken fast visittid. Nokon av avdelingane ønsker ro delar av dagen og få besøkande om gongen. Meir informasjon får du på den enkelte sengepost.

Måltid og bufféservering

​​Det blir servert fire måltid om dagen frå buffeen ved sengepostane.

  • Frukost kl. 08.00-09.00
  • Lunsj kl. 11.00-12.00
  • Middag kl. 15.00-16.00
  • Kvelds kl. 18.30-19.30

Ein av foreldra får tilbod om å ete i buffeen. I nokre situasjonar vil begge foreldra kunne ete i avdelinga. Personalet vil kunne gi informasjon om dette.

Foreldre med barn på Nyføddintensiv kan bruke buffeen i 3. etasje i Marie Joys' hus.

Overnatting for foreldre / pårørande

​Ein av foreldra blir tilbydd overnatting på Barne- og ungdomsklinikken, enten på rom saman med barnet eller på eige foreldrerom. Personalet ordnar dette den dagen barnet blir lagt inn. 

Barnet har rett til å ha ein omsorgsperson hos seg under heile sjukehusopphaldet, og vi anbefaler at du er hos barnet så mykje du kan. Hugs at barn som er sjuke treng ekstra tryggleik og nærleik til sine næraste. 

Røyking

​Vi ønsker at sjukehusområdet vårt skal vere røykfritt. Dei aller fleste pasientar og pårørande trivst best i eit røykfritt miljø. Mange blir også direkte plaga om dei blir utsette for passiv røyking.
​​
Det er ei utfordring at mange røyker utanfor inngangspartia på sjukehuset.
Om du skal røyke når du oppheld deg på sjukehusområdet, ber vi deg om å gjere dette på dei stadene vi har sett av til dette. ​Vi har lagt til rette for røyking følgande stader:​
  • ​Røykerom ved inngangen frå parkeringsdekket på austsida av Foajéen i Sentralblokka, utgang til høgre for Deli de Luca​
  • Røykeskur framfor Gamle hovudbygg
  • Røykeskur framfor Kvinneklinikken​
​Vi håpar du respekterer røykeforbodet vårt av omsyn til andre pasientar.​
Tilsette har ikkje lov til å røyke på sjukehusområdet.

Servicetilbod i nærområdet til Haukeland

Daglegvarebutikkar i nærområdet:

Rema1000 Haukelandsveien
Omlag 10 min gange frå Sentralblokka
Måndag - fredag: kl. 07.00-22.00
Laurdag: kl. 08.00 - 20.00 

Kiwi Kronstad
Omlag 10 minutts gange frå Sentralblokka
Måndag - fredag: 06:30 - 23:00
Laurdag: kl. 09:00 - 23:0019

Bunnpris Møllendalsbakken
Omlag 15 minutts gange frå Sentralblokka. Søndagsåpen
Måndag - fredag: kl. 08.00 - 22.00
Laurdag: kl. 08.00 - 21.00
Søndag: kl.  10.00 - 22.00 

Smitteførebygging

​Mange sjuke barn, og særleg dei for tidleg fødde barna, har nedsett immunforsvar og er dermed meir utsett for å få infeksjonar enn friske barn. Av denne grunn er det viktig å førebygge infeksjonar så godt som mogleg gjennom god handhygiene og ryddige rom.

Det er viktig at du gir beskjed dersom barnet ditt har vore i kontakt med andre som har eller har hatt vasskoppar dei siste 3 vekene før innlegginga. 

Sosiale medier

For å beskytte barn og personale er det strenge reglar for fotografering på Barne- og ungdomsklinikken. Dersom du ønskjer å leggje ut bilete der andre personar er med, må du spørje først. Tenk gjennom kva du legg ut på internett og hugs at det blir verande der også når barnet veks opp. 

For meir informasjon og gode råd om sosiale media viser vi til Datatilsynets brosjyre «I beste mening» (pdf), sjå også Barneombodets nettsider

Stillerom

I 3. etasje i Sentralblokka på Haukeland ligger det to stillerom. På dei to stilleromma kan du vere for deg sjølv med tankane og bønene dine. Romma​ er alltid ope, og er ope for alle. ​

Les meir om stilleromma

Tolk

​Utgreiinga vil vere avhengig av god kommunikasjon og kartlegging av grundig sjukdomshistorikk. Derfor ber vi deg gi beskjed om du har behov for tolk under pasientsamtalane og undersøkingane så tidleg som mogleg. Dette gjeld om du til dømes har hørsels- eller synshemming, eller om du har eit anna morsmål og snakkar lite norsk.

Trådlaust internett

​Alle pasientar og besøkande kan bruke gratis trådlaust internett på dei fleste områda på sjukehuset.

​Tilgang til gjestenettet på sjukehuset

  • Koble til nettverket "gjest.ihelse.net".

  • Opne nettlesaren din (Safari, Chrome, Firefox, Internet Explorer, Edge etc.) og du får opp ei påloggingsside.

Ny brukar

  • Du må registrere deg.
  • Skriv inn mobilnummeret du ønsker påloggingsinformasjon sendt til og aksepter vilkåra for bruk av gjestenettet.
  • Du vil motta ein SMS og blir automatisk sendt til påloggingssida. No kan du logge inn med mobilnummeret og skrive inn passordet du har mottatt på SMS.

Tilgangen du får til internett varer i 31 dagar. Etter dette må du registrere deg på ny.  

Om du forlet sjukehusområdet og kjem tilbake innan 31 dagar etter du registrerte deg, kjem du rett inn på gjestenettet utan å registrere deg på ny.

Du kan bruke same pålogginga på anna PC / nettbrett / telefon ved å trykke på lenka «logge inn her» på velkomstsida utan å måtte opprette ekstra konto.

Sikkerheit
Årsaka til at du må logge inn er krav til sikkerheit i sjukehusnettverket. Sjukehuset nyttar same type løysing som finst på flyplassar og hotell. ​

Visittid

Den vanlege visittida på sjukehuset er mellom kl. 17.00 og 20.00.
​​​​På dei aller fleste avdelingane kan pasientar ta i mot besøk også utanom visittida. Av omsyn til andre pasientar, er det fint om de går ut av rommet, for eksempel til ei av daglegstovene.
 
Om pasienten ikkje er frisk nok til å forlate rommet, vil vi gjerne at de avtalar besøk utanom vanleg visittid med personalet på avdelinga.​

Fann du det du leita etter?
Tilbakemeldinga vil ikkje bli svart på. Ikkje send personleg informasjon, for eksempel e-post, telefonnummer eller personnummer.