Barne- og ungdomsklinikkenBarne- og ungdomsklinikken, Nyføddintensiv

Gulsott hos nyfødde

Gulsott hos nyfødde barn er ein vanleg og som regel ufarleg tilstand som oppstår hyppig. Dei fleste nyfødde blir litt gule i huda og inne på augekviten frå andre til sjuande dag etter fødselen. Det forsvinn som oftast av seg sjølv innan kort tid, og har ingenting med smittsam gulsott å gjere.

Informasjon frå helsenorge.no

Les meir om Gulsott hos nyfødte

Gulsott hos nyfødte

Mange nyfødte får gulsott, men det er sjelden farlig. Hos de fleste babyer forsvinner gulsott etter en uke eller to uten behandling. Dersom gulsott forverres etter hjemkomsten, bør man oppsøke lege.

Hvorfor får nyfødte babyer gulsott?

Gulsott er veldig vanlig hos nyfødte, og rammer ca 70 av 100 spedbarn. Er barnet prematurt rammer det ca 80 av 100.

Gulsott oppstår når det er for mye av et stoff som heter bilirubin i barnets blod. Bilirubin lages naturlig i kroppen når røde blodceller brytes ned. Vanligvis omdanner leveren bilirubin til en form kroppen kan kvitte seg med, men noen ganger produserer kroppen mer bilirubin enn den kan håndtere. Dette får huden, det hvite i øynene og innsiden av munnen til å se gulfarget ut.

Noen ganger skyldes gulsott hos nyfødte en underliggende sykdom, slik som en infeksjon eller en tilstand som kalles rhesus sykdom. Denne teksten handler om gulsott som ikke er forårsaket av sykdom.

Les meir om Gulsott hos nyfødte (helsenorge.no)

Innleiing

Dei fleste nyfødde barn som får gulsott, får det fordi leverfunksjonen enno ikkje er heilt moden. Vanlegvis fjernar levra vår det gule fargestoffet – bilirubin - frå blodet vårt. Det gule fargestoffet er eit avfallsstoff som kjem frå dei raude blodlekamane våre som ikkje er levedyktige.

Når raude blodlekamar døyr, blir blodfargestoffet hemoglobin frigjort og gjort om i levra til bilirubin, som blir fjerna frå blodet vårt via levra.

Fram til leverfunksjonen er moden vil det i dei første levedøgna skje ei opphoping av bilirubin i blodet. Det er då du ser gul farge i huda og i det kvite i auga på den nyfødde.

Utgreiing

Nærare halvparten av alle nyfødde får normal gulsott, og hos dei aller fleste vil tilstanden ikkje bli behandla.

Barn som er fødd for tidleg (premature barn) får oftare og kraftigare gulsott enn andre barn. Hos desse vil truleg gulsotta også vare lenger.

Dersom gulsotta er kraftig og kjem i første levedøgn, vil barnet bli kontrollert ved hjelp av blodprøvar og få tilpassa behandling om det er nødvendig.

Nokon gongar kan gulsott oppstå på grunn av for mange ikkje-levedyktige røde blodlegemar, der blodgruppene til mor og barn ikkje samsvarar med kvarandre. Som regel kan dette bli påvist ved hjelp av blodprøvar frå mor og barn.

Ein meir sjeldan og alvorleg form for gulsott kan oppstå når mor og barn har ulik rhesus-gruppe. Dette vil vere påvist før fødsel via blodprøver tatt frå mor i svangerskapet. Blodprøver tatt av mor og barn etter fødselen, vil bekrefte at blodet ikkje samsvarar.

Behandling

Lysbehandling

Ein liten del av alle nyfødde vil bli så gule at det er behov for lysbehandling. Dersom konsentrasjonen av bilirubin i blodet er for høg og gulsotta blir påfallande, vil det vere aktuelt å behandle barnet. Den enklaste behandlinga er lysbehandling.

Då vil barnet ligge utan klede under sterkt lys frå lysstoffrøyr. Lyset som treff huda til barnet vil spalte og bryte ned konsentrasjonen av bilirubin, slik at det lettare blir skilt ut av kroppen på eigen hand.

Når barnet får lysbehandling, vil konsentrasjonen av bilirubin i blodet bli sjekka ved hjelp av blodprøver. På den måten ser ein om lysbehandlinga gir tilfredsstillande effekt. Ved lysbehandling vil vi behalde barnet til observasjon og sørgje for at konsentrasjonen av bilirubin er senkande før barnet blir sendt heim frå sjukehuset.

Utskiftingstransfusjon

Om barnet får gulsott fordi mor og barn ikkje har blodgrupper som samsvarar, vil lysbehandling åleine ikkje vere tilstrekkeleg. I slike tilfelle vil det kunne vere nødvendig med utskiftingstransfusjon.

Då blir det lagt eit lite plastkateter inn i ein blodåre i navlen til barnet, der blodet blir tappa - og erstatta - med friskt blod. På denne måten blir bilirubin fjerna frå barnet saman med dei skadde raude blodlegemane.

Oppfølging

Barn som får nyfødd-gulsott kan bli trøytte, slappe og lite villige til å die. Ved gulsott treng barnet mykje væske og du bør amme hyppig.  Du kan gjerne late barnet liggje i dagslys, men ikkje i direkte sollys.

fastlege eller anna helsetjenste overtek som primærkontakt

Kontaktinformasjon

Praktisk informasjon

Besøk på sjukehuset i koronaperioden

Under smittesituasjonen med koronaviruset har vi avgrensa talet på besøkande til sjukehuset. 

 

Trådlaust internett

Alle pasientar og besøkande kan bruke gratis trådlaust internett på dei fleste områda på sjukehuset.

Gjest.ihelse.net er eit trådlaust nettverk for besøkande, pasientar og tilsette. Slik koblar du deg til gjestenettet vårt:

  1. Koble deg til det trådlause gjestenettet (gjest.ihelse.net)
  2. Ein nettlesar skal opne seg automatisk. (Om påloggingsvindauget ikkje dukkar opp, forsøk å opne nettlesaren manuelt).
  3. Les nøye gjennom vilkåra.
  4. Trykk "Godta" når du har lest og forstått vilkåra.
Innlogginga skjer automatisk på einingar etter første pålogging, så lenge kontoen er aktiv. Det skal bare være nødvendig å logge seg på éin gong per eining per 31 dagar.
Fann du det du leita etter?