Blodgiver gir blod. Foto

Blodbanken

Gi blod - redd liv!

Det finst inga erstatning for blod. Blod er eit levande materiale, og sjølv med moderne og avansert teknologi kan ikkje blod framstillast kunstig. Det kan heller ikkje lagrast lenge. Derfor treng vi jamt påfyll for at Blodbanken ikkje ​skal gå tom.

Registrer deg som blodgivar

Kontakt oss og åpningstider

Slik foregår blodgivning

1. Nyregistrering
Første gang du kommer til Blodbanken fyller du ut et spørreskjema på nettbrett som gjennomgås med en ansatt. Vi måler blodtrykk og puls, og tar blodprøver. Du får beskjed om at du er godkjent / ikke godkjent som blodgiver.

Om du blir godkjent så kalles du inn til første blodgivning etter noen uker.   
Blodbanken lagrer personopplysninger som navn, personnummer, adresse, telefon, mail-adresse, registrering av hvert besøk, blodtypen og prøveresultat.
Dette gjør vi for å kunne komme i kontakt med deg.
Vi må dokumentere at gjeldende regelverk er fulgt. Blodbankene gjør dette for å følge myndighetskravene til blodbankvirksomhet.
Vi må ha oversikt over den enkelte givers tappehistorie.
Vi må lagre opplysninger om blodtype for å kunne velge riktig blod til den enkelte pasient.


2. Når du kommer til blodgivning
Du må fylle ut spørreskjema på nettbrett hver gang. Dette gjennomgås etterpå sammen med en ansatt. Ved hver blodgivning tas det blodprøver til hemoglobin (ref. for hemoglobin for kvinner er 12,5 g/dL og for menn 13,5 g/dL), smittetester og kontroll av blodtype. (Husk at besøk i Blodbanken ikke er en fullstendig helsesjekk og ikke erstatter besøk /kontroller hos fastlege).


Som blodgiver skal du vite at det er en risiko for at du kan få en reaksjon i forbindelse med en blodgivning. De fleste reaksjoner er minimale, som forbigående følelse av ubehag eller blåmerker ved stikkstedet.
Blodprøvene sendes til laboratorieundersøkelse, og blodposen bearbeides på Seksjon for komponentframstilling.
Det finnes mange ulike blodtyper som er arvelige egenskaper, og disse sitter på de røde blodcellene. De viktigste blodtypene er AB0-systemet og RhD-systemet.

I Norge er fordelingen slik:

A+

41,7 %

A-

7,3%

0+

33,2 %

0-

5,8 %

B+

5,8 %

B-

1,2 %

AB+

3,4 %

AB-

0,6 %

Vi trenger alle blodtyper fordi blodet fra giver til pasient må være typelikt.
Hver blodpose inneholder fullblod som deles opp i 3 komponenter.

• Røde blodceller (erytrocytter)
De røde blodcellene inneholder hemoglobin. Hemoglobin transporterer oksygen fra lungene og ut til resten av kroppen. Jern er en viktig del av hemoglobinet.
Disse brukes ved blødninger, f.eks ved traumer, operasjoner og fødende.
• Blodplater (trombocytter)
Blodplatenes oppgave er å stoppe blødninger og er aktive ved infeksjoner i kroppen. Blodplatene fornyes hver 9. dag.
Disse brukes i behandling ved f.eks traumer og kreftbehandling.
Blodplater kan enten produseres ved at man slår sammen 5 plateposer fra ulike givere, eller man kun tapper blodplater på en celleseparatormaskin. Denne maskinen tar ut den ønskede komponenten fra blodet og gir resten tilbake til giveren. Denne prosessen tar ca 1,5 timer i Blodbanken.
• Plasma
Plasma sendes ut av Norge for framstilling av ulike plasmaprodukter. Dette gjøres fordi Norge ikke har slike fabrikker. Av plasma lages ulike produkter som koagulasjonsfaktorer, albumin, immunoblobin osv. Norge kjøper tilbake disse produktene.
Plasma brukes ved traumer, til blødere, brannskader osv.

Alle posene settes i karantene til vi har fått svar på blodtyping og smittetester. Når dette er godkjent kan posene frislippes og brukes til pasientbehandling.
Blodbanken følger lovverk og som blodgiver regnes du juridisk som pasient og dekkes av Pasientskadeerstatning.

Før du gir blod:
• Du skal være uthvilt og ha overskudd når du gir blod
• Spis og drikk før du kommer. Unngå fet mat, ettersom dette kan påvirke prøveresultatene og innholdet i blodposene.
• Vi anbefaler at du ikke trener den dagen du skal gi blod. Å gå en rolig tur ol er ok.
• Tenk gjennom om du har gjort noe den siste tiden som kan gi karantene, f.eks sykdom, reise, sår, ny partner eller medisiner.

Etter blodgivning
• Du bør ikke utsette deg for hard fysisk belastning før eller etter at du har gitt blod.
• Det bør gå minst 12 timer før du vender tilbake til virksomhet som kan sette deg selv eller andre i fare. Dette gjelder bl.a buss- og togførere, kranførere, flygere, folk som ferdes på stiger og stillaser, røykdykkere, fjellklatrere ol.
Blir du syk (forkjølet/feber/diare/oppkast/munnsår mm) 1-7 dager etter blodgivning, ta kontakt med oss på tlf. 55 97 30 17 (utenom åpningstid 55 97 24 70) så snart som mulig.

Årsaker til at man ikkje kan bli blodgivar

Det er mange grunner til at man ikke kan gi blod. For at du skal unngå bomtur.Se sjekklista for å unngå bomtur. Her er ei oversikt over ulike årsaker til at ein må vente eller ikkje kan gje blod.
Det er viktig å gi beskjed til Blodbanken om at timen ikkje passar, enten på e-post eller på telefon så vi kan kalla inn ein erstattar for deg.  Om tidspunktet ikke passer, så ta kontakt for endring av time. Vi ønsker at du avtaler time på forhånd for planlegging av Blodbankens blodbeholdning.

Nye givere:


Alder mellom 18 og 65 år
For å kunne registrerte deg som blodgivarar må du være mellom 18 og 65 år.

Kroppsvekt over 50 kilo
Du må vege over 50 kg for å kunne bli blodgiver.
Dette er fordi vi tappar det same volumet blod av alle blodgivarar, og for personar med lavare vekt enn 50 kg vil dette utgjere ein for stor andel av blodvolumet til at det er forsvarleg.

Er du ikkje født i Norge
Om du eller din mor er født i Sør Amerika, eller har fått blodoverføring i disse landene kan du pr i dag ikkje bli blodgivar.
Har du hatt opphald i malariaområde i meir enn 6 månedar samanhengande, kan du ikke bli blodgiver.
Om du er usikker på om du kan bli blodgivar, ta kontakt med Blodbanken.

Storbritannia

Dersom du har budd i Storbritannia i mer enn 1 år til saman i perioden 1980 - 1996, kan du ikkje bli blodgivar grunna risiko for Creutzfelt Jakob sjukdom.

Har du partner som ikkje er født i Norge eller som har budd utenlands
Dersom du har seksualpartnar som har vore på reise eller har budd lenger enn 6 månader i Afrika, Sør- og Mellom-Amerika eller i Asia må det gå 5 år etter at forholdet er startet.

Sjukdom og medisinar
Nokon sjukdommar og medisinar utelukker for å bli blodgivar.
Er du usikker, ta kontakt med Blodbanken.

Piercing i slimhinne
Ved piercing i slimhinner kan ein ikkje bli blodgiver, man må ha tatt ut piercingen ein måned før du kan gi blod.

Tappeintervall
Vanlegvis kan ein gi blod kvar 12. veke. Dersom du gir blodplater på aferesemaskin kan dette skje så ofte som kvar 14. dag.

Oversikt over årsaker til karantenetid:

Ny seksualpartner
Dersom du har hatt ny seksualpartner, er det 6 månadars karantene før du kan gi blod.
Menn som har eller har hatt seksuell kontakt med menn skal ikke gi blod får 12 måneders karantene etter siste seksuelle kontakt.
Det er reglar for blodgiving der utanlandsopphold til givars seksualpartner er avgjerande. Ta derfor kontakt for å avklare om du kan gi blod dersom du har seksualpartnar som har vore på reise eller budd lenger enn 6 månader i Afrika, Sør- og Mellom-Amerika eller i Asia.

Sjukdom og infeksjonar

Du må føle deg helt frisk for å gi blod. Dersom du har vært sjuk, har fått utført inngrep eller går på medisinar er det karantenetid på dette.
• Forkjøling utan feber gir 1 veke karanten frå du er frisk.
• Infeksjonar med feber, influensa, gir 14 dagars karantene frå du er frisk.
• Munnsår og opne sår, gir 14 dagars karantene etter tilheling.
• Hatt oppkast eller laus avføring, gir 14 dagars karantene frå du er frisk.
• Gjennomført medisinkur, gir 14 dagars karantene etter avslutta kur.
• Flåttbitt gir 4 vekers karantene.
Flåttbitt med påfølgande infeksjon gir 6 månaders karantene etter ferdigbehandling.

Tatovering og piercing

Det er 6 måneder karantene etter tatovering eller piercing uansett om det er gjort i Norge eller i utlandet. Hål i øyrane gir også 6 månadar karantene med mindre det er brukt sterilt eingangsutsyr.

Reise
Reiser til ein del stader i verda medfører at du må vente med å gi blod i ein periode etter at du er kommen heim grunna risiko for sjukdomssmitte. Les meir om karanteneperioden for dei ulike landa.

Graviditet
Du skal ikkje gje blod når du er gravid. Det er ett års karantene etter fødsel og 6 månader karantene etter abort.

Tannhelse
Ulike formar for tannbehandling kan gje karantene.
• Enkel tannbehandling 24 timar karantene
• Rotfylling, tanntrekking og annen behandling gir 1 veke karantene etter avsluttande behandling.

Akupunktur
1) Minimum 6 månadars karantene, med mindre akupunkturen er utført av autorisert helsepersonell og med sterilt eingongsutstyr.
2) For akupunktur gitt av autorisert helsepersonell og med sterilt eingongsutstyr gjeld følgjande regel:
Dersom akupunkturnåler skal sitje til dei fell ut, kan ein gi blod når nåla har falt ut og såret har grodd.
Grunnsjukdommen som akupunkturbehandlinga er gitt for må også vurderast.
Sjekk kven som er autorisert helsepersonell på Helsedirektoratets nettsider eller ta kontakt med oss.

Fakta om blod

Ein vaksen person har stort sett mellom 4 og 6 liter blod i kroppen, avhengig av kjønn, høgde og vekt. Blodet transporterer oksygen i kroppen, vernar mot infeksjonar, sørgjer for næring til alle cellene i kroppen og fjernar avfallstoff.

Blodet er sett saman av:
• Raude blodceller som inneheld hemoglobin. Hemoglobin transporterer oksygen frå lungene og ut til alle utkantar i kroppen. Jern er ein viktig del av hemoglobinet.
• Kvite blodceller som er ein del av kroppen sitt forsvar mot infeksjonar.
• Blodplater (trombocyttar) som er med på å stoppe blødingar.
• Plasma som blant anna inneheld vatn, salt, protein, koagulasjonsfaktorar (bestanddelar av blodet som er med og stansar blødingar) og immunoglobin (antistoff mot infeksjonar). 

Kva blodtypar treng blodbanken?
Blodtypane er arvelege eigenskapar på dei raude blodcellene. Dei viktigaste blodtypesystema er ABO-systemet og Rh-systemet.

I den norske befolkninga er fordelinga slik:
A+  41,7 %
A-      7,3 %
O+  33,2 %
O-     5,8 %
B+    6,8 %
B-     1,2 %
AB+  3,4 %
AB-   0,6 %

Fordelinga er lik hjå givarar og mottakarar, og av den grunn treng Blodbanken alle blodtypar. Kva blodtype du er, finn vi ved ei blodprøve.

Kva gjer blodbanken med blodet ditt?
Blodet kan bli behandla litt forskjellig frå blodbank til blodbank, avhengig av rutinar og behov.
Blodposen blir sentrifugert for å skilje raude blodceller, blodplater og plasma. På denne måten kan Blodbanken lage separate blodprodukt og gi til fleire pasientar med ulike behov.
Alle blodprodukt blir sett i karantene til Blodbanken har fått svar på alle smittetestar.

Blodet blir delt i følgande bestanddeler:

Raude blodceller
Dette produktet kallast ofte SAGM eller berre blod, men det er ikkje det same som det blodet vi tappar ut.
Etter bearbeidinga er det berre dei raude blodcellene som er igjen saman med ei tilsetningsveske med salter og næringsstoff slik at dei raude blodcellene overlever lagringstida i posen.
Blodet blir filtrert for å fjerne kvite blodceller som mellom anna kan gi pasienten feberreaksjon.
Plasma
Den blanke gule veska som vi skil frå cellene i blodet kallast plasma. Denne blodbestanddelen blir raskt frosen ned og sendt i store parti til fabrikkar i utlandet som framstiller ulike plasmaprodukt som koagulasjonsfaktorar (bløderfaktorar), albumin, immunoglobin m. fl.

Desse produkta må sjukehusa bestille tilbake etter behov. Grunnen til at plasma blir sendt til utlandet er at det ikkje finst slike fabrikkar i Noreg.
Blodplater
Når vi lagar dette produktet brukar vi blodplatene frå 5 ulike blodgivarar med same blodtype, og blodplatene blir skilt frå dei raude og dei kvite blodcellene.

I blodplateproduktet er det plasma frå dei 5 blodgivarane og i tillegg ei tilsettingsveske med salter og næringsstoff for blodplatene.

På bildet av blodplateposen ser du at vi held posen opp mot lyset. Dette er for å sjå etter «glimmerskyer», eit fenomen som kallast «svirling». Dette er eit teikn på at blodplatene er friske og klare til å gjere ein innsats i pasienten som skal få dei.
Vi har også blodplateprodukt som kjem frå ein givar, kalla afereseplater.
Dette kan du lese meir om under "Aferesegiving" på sida "Fakta om blodgiving".

Om Blodbanken

Blodbanken ved Haukeland universitetssjukehus er den største blodbanken på Vestlandet. Vi har cirka 20.000 blodgivningar og cirka 800 blodplategivningar per år.
Blodbanken er ein del av Avdeling for immunologi og transfusjonsmedisin. Det er i underkant av 100 tilsette ved avdelinga, og vi har både bioingeniørar, sjukepleiarar, legar, kontorpersonale og assistentar.

Blodbanken produserer blodprodukt og utfører transfusjonsmedisinske analyser. I tillegg blir det utført ei rekke immunologiske analyser, diagnostikk av blodkreft og stamcelletransplantasjonar. Forsking er ein viktig del av arbeidet på eit universitetssjukehus, og vi har ei rekke forskingsprosjekt.
Blodet frå blodgivarane våre blir bearbeida og delt i ulike blodprodukt; raude blodceller, blodplater og plasma. Blod frå ein givar kan dermed hjelpe 3 pasientar!
Blodprodukta vi produserer blir brukt på Haukeland universitetssjukehus, Haraldsplass Diakonale sykehus,

Kysthospitalet Hagavik, samt på utvalde sjukeheimar i Bergen. Blod og blodplater tappa i Bergen blir også brukt til pasientar på Voss sjukehus og Førde sentralsjukehus.

Bilder og filmer frå Blodbanken

Sjå bilder frå Blodbanken på Flickr.com

Sjå filmar frå Blodbanken: 







​  

Arrangementer

Buss

​Fleire rutebussar går forbi Haukeland. I tillegg finst direkte arbeidsruter mellom bydelane og sjukehuset.
​​​​​​Skyss har eit eige linjekart for Haukeland (PDF) der du kan finne ut kva for bussar som går forbi sjukehuset. På nettsidene til Skyss.no finn du bussruter med oversikt over stoppestader og tider.

​Busstoppa rundt Haukeland:

Nord for sjukehuset, sør for Haukeland​, Ibsensgate og Haukelandsveien.

Bybane

​Nærmaste stoppestad til Haukeland er Kronstad bybanestopp. Det tar om lag ti minutt å gå frå stoppen til sjukehuset. 

Flybuss

Det går flybuss frå Bergen Lufthavn Flesland til Haukeland Hotel/Pasienthotellet kvar time mellom kl. 09.00 og kl. 15.00 alle kvardagar, med avgang fem over kvar heile time. 

Du nyttar vanleg flybuss frå Flesland til Bystasjonen. På Bystasjonen byttar du over til ein minibuss godt merka med flybuss-logo. Denne bussen køyrer deg til Haukeland hotell. 

Frå Haukeland hotell/Pasienthotellet går det minibuss fem over kvar heile time mellom kl. 09.00 og kl. 15.00 for å ta med reisande som skal til flyplassen. Bussen kjører til Bystasjonen, der er det overgang til den ordinære flybussen. Turen frå Haukeland til Flesland tar totalt 45 minutt.

Siste avgang frå Haukeland hotell er klokka 15.05.

Klokka 09.50 og klokka 13.50 startar flybussen ved drosjehaldeplassen i Sentralblokka. Bussen står då ei kort stund på dei reserverte plassane til helsebussane (rett ved drosjehaldeplassen i Sentralblokka) for av- og påstiging før han køyrer vidare til Haukeland hotell for avgang fem over. 

Flybussen har både barnesete, rullestolplass og heis. Om du treng ekstra hjelp til å bytte frå minibussen til flybussen, får du det av sjåføren. 

Flybussen mellom Flesland og Haukeland Universitetssjukehus er innstilt i jul og romjul (kjører til og med 21.des).
Oppstart etter nyttår blir 2.januar 2019.

Parkering Haukeland

Parkeringsanlegget på Haukeland er delt inn i ulike område på og i nærleiken av sjukehuset. Vi har dessverre ikkje nok plassar til alle som ønsker å parkere på sjukehuset.
​​​​​​​​Av omsyn til dei som må bruke bil, oppmoder vi derfor dei som kan, til å bruke offent​leg transport​. Det er også mogleg å parkere på Bystasjonen og ta buss det siste stykket opp til Haukeland​. 

​For dei som av ulike årsakar må bruke bil, er det parkeringsplassar på ulike områder på og i nærleiken av sjukehuset.

Taxi

​I Sentralblokka på Haukeland finn du ein taxihaldeplass der det som regel står ledige bilar. Ved behov er våre tilsette i resepsjonen tilgjengelege 24 timar i døgnet og kan bestille taxi til deg.

Fann du det du leita etter?
Tilbakemeldinga vil ikkje bli svart på. Ikkje send personleg informasjon, for eksempel epost, telefonnummer eller personnummer.